Со есенската рамноденица започнува астрономската есен во Северната полутопка. Во 2026 година овој астрономски момент настапува на 23 септември во 02:05 часот по локално време во Скопје. Тогаш центарот на сончевиот диск го преминува небесниот екватор, движејќи се од Северната кон Јужната небесна полутопка.
Со истиот астрономски момент во Јужната полутопка започнува пролетта.
Рамноденицата е поврзана со движењето на Земјата околу Сонцето и со наклонетоста на Земјината оска. Земјината оска е наклонета приближно 23,4° во однос кон нормалата врз рамнината по која Земјата се движи околу Сонцето. Поради тој наклон, во текот на годината се менуваат аголот под кој пристигнуваат сончевите зраци и должината на осветлениот дел од денот. Во моментот на рамноденицата ниту една Земјина полутопка не е посилно наклонета кон Сонцето, па осветлувањето е приближно рамномерно распределено меѓу Северната и Јужната полутопка.
Во астрономска смисла, Сонцето во моментот на есенската рамноденица има деклинација приближно 0°, односно се наоѓа над небесниот екватор. Поради тоа, сончевите зраци паѓаат речиси вертикално врз подрачјата околу Екваторот. Во исто време, границата меѓу осветлениот и неосветлениот дел од Земјата минува приближно низ двата пола, што е причината поради која денот и ноќта во различни делови од светот имаат блиско траење.
Поимот рамноденица се однесува на астрономската положба меѓу Земјата и Сонцето, а не значи дека во секое место на Земјата денот и ноќта мора да траат точно по 12 часа. Во Скопје на 23 септември 2026 година Сонцето ќе изгрее околу 06:22 часот, а ќе зајде околу 18:30 часот, па денот ќе трае 12 часа, 7 минути и 32 секунди. Причината за оваа разлика е атмосферското прекршување на сончевата светлина, како и астрономската определба според која изгревот и зајдисонцето се мерат според горниот раб на сончевиот диск, а не според неговиот центар.
Во Скопје, Сонцето на 23 септември ќе ја достигне највисоката дневна положба околу 12:26 часот, кога ќе биде приближно 47,8° над хоризонтот. Веќе следниот ден оваа височина се намалува на околу 47,5°, а на 27 септември на околу 46,3°. Истовремено, должината на денот во овој период се намалува за приближно 2 минути и 47 секунди дневно. На 22 септември денот во Скопје трае 12 часа, 10 минути и 20 секунди, на 23 септември 12 часа, 7 минути и 32 секунди, а на 26 септември 11 часа, 59 минути и 8 секунди.
Во периодот околу рамноденицата Сонцето изгрева приближно во правецот исток, а зајдува приближно во правецот запад. По есенската рамноденица во Северната полутопка местото на изгрев постепено се поместува кон југоисток, додека местото на зајдисонце се поместува кон југозапад. Истовремено, пладневната височина на Сонцето се намалува, деновите стануваат пократки, а ноќите подолги.
Во Република Северна Македонија овие астрономски промени постепено се одразуваат врз природната средина. Земјината површина прима помало количество сончева енергија во споредба со летниот период, дневните температури постепено се намалуваат, а утрата и ноќите стануваат посвежи. Во повисоките планински предели заладувањето се чувствува порано отколку во котлините и долините, што е поврзано со намалувањето на температурата со зголемувањето на надморската височина.
Листопадните шуми во текот на есента постепено го менуваат својот изглед. Зелената боја на листовите слабее поради намалувањето на хлорофилот, па стануваат повидливи жолтите и портокаловите пигменти што веќе се присутни во листовите. Кај одредени растенија се создаваат и црвени пигменти, поради што шумите и парковите добиваат црвени, златни, жолти и портокалови нијанси.
Есенските промени се забележуваат и кај животинскиот свет. Дел од птиците преселници постепено заминуваат кон потоплите предели, додека други животни се приспособуваат кон пониските температури и намалената достапност на храна. Растителниот свет постепено преминува во период на мирување, со што природата се подготвува за зимските услови.
Есента има големо значење и за земјоделството. Во овој период се завршува бербата на грозјето, се прибираат јаболката и други овошни култури, се собираат повеќе земјоделски плодови, а обработливите површини се подготвуваат за постудениот дел од годината. Промените во температурата, количеството врнежи и должината на денот непосредно влијаат врз земјоделските активности.
Астрономската есен во Скопје во 2026 година ќе трае 89 дена, 20 часа и 45 минути. Таа започнува со есенската рамноденица на 23 септември во 02:05 часот и завршува со зимската краткоденица на 21 декември во 21:50 часот, кога започнува астрономската зима.
Иако есенската рамноденица е на 23 септември, во Скопје денот тогаш е подолг од 12 часа. Денот што најмногу се приближува до точно 12 часа е 26 септември, кога трае околу 11 часа, 59 минути и 8 секунди. Ова покажува дека поимот „рамноденица“ се однесува на астрономската положба на Земјата и Сонцето, а не на апсолутно еднакво траење на денот и ноќта во секој град.
